AP: Tesla je ponovo u modi

Baraba · Džentlmen

Dok Hrvatska obeležava 150 godina rođenja jednog od svojih „najvećih sinova” i najistaknutijih pionira u oblasti električne energije, Nikole Tesle, mnoga sela oko njegovog rodnog Smiljana i dalje nemaju struju. To jedna od gorkih ironija ove ratom porušene balkanske zemlje, ocenjuje u reportaži agencija Asošijeted pres (AP). „Da li je ovo 21. vek? Kad bi Tesla ustao iz groba, ne bi verovao”, kaže Marija Batinić, pedesetogodišnja stanovnica zaseoka Podum, 25 kilometara od Smiljana. Muke lokalnog stanovništva, dodaje AP, odražavaju ono što se dogodilo i sa reputacijom samog Tesle, u godinama nakon otcepljenja Hrvatske od bivše Jugoslavije. Neki zajednički koren vide u zanemarivanju etničkog srpskog nasleđa. Mnogi Hrvati i dalje gaje mržnju prema srpskoj manjini, čija je pobuna protiv nezavisnosti Hrvatske dovela do katastrofalnog rata u kojem su poginule hiljade ljudi.

Hrvatska vlada obećala je da će uvesti struju u oko 300 sela čim bude imala sredstava. Ali, meštani kao što je Marija Batinić veruju da ih ignorišu samo zbog toga što su Srbi.

Tesla, koji se rame uz rame sa Tomasom Edisonom smatra jednim od najvećih pronalazača električne epohe, u Hrvatskoj je posle sticanja nezavisnosti - zaboravljen.

Njegovo ime retko se spominjalo, njegovi pronalasci nisu slavljeni, a njegova kuća prepuštena je propadanju. Spomenik mu je srušen, a kada je Hrvatska jugoslovenski dinar na kojem se nalazio i Teslin lik, zamenila hrvatskom kunom, niko nije ni pomislio da Teslu stavi na neku od novčanica.

I OPET: ČIJI JE TESLA?

Ali, danas je Tesla iznenada ponovo u modi zahvaljujući nastojanju Hrvatske da se priključi Evropskoj uniji, koja je podstiče na gestove pomirenja. Tako u ponedeljak najviši hrvatski zvaničnici, predsednik Stjepan Mesić i premijer Ivo Sanader, dolaze u Smiljan na proslavu 150 godina Teslinog rođenja i otvaranje obnovljenog muzeja. Proslavi će prisustvovati i predsednik Srbije Boris Tadić.

Hrvatski parlament proglasio je ovu godinu godinom Nikole Tesle, a vlada je uložila 56 miliona kuna (oko osam miliona evra) za obnovu Teslinog rodnog mesta.

U nedavno sprovedenoj anketi Tesla je proglašen za „najvećeg sina”, a njegova izjava da je „jednako ponosan na svoje srpsko poreklo i na svoju hrvatsku domovinu” beskonačno se ponavlja.

Tesla je studirao i radio po čitavoj Evropi da bi se potom skrasio u Njujorku 1885. i postao naturalizovani Amerikanac. Nagrađivan je za patente u svim oblastima modernog sistema za proizvodnju i distribuciju struje, uključujući i radio-sistem radara.

Važna naučna otkrića s početka 20. veka malo, međutim, utiču na život Marije Batinić - frižider joj služi kao plakar, peglu zagreva na peći, a mobilni telefon puni na akumulator traktora. Sa tavanice joj visi plinska lampa.

Neki Hrvati nisu spremni da zaborave prošlost. Jedna umetnička grupa napravila je izložbu podsmevajući se „novoj političkoj korektnosti” u zemlji, a među eksponatima su i komadi srušenog Teslinog spomenika.

U Srbiji pak dodaje AP, ima onih koji tvrde da Hrvatska ne može da polaže prava na Teslu.

Tesla je i za života navikao na neprijateljstva i zanemarivanje, a umro je 1943. u Njujorku, siromašan i gotovo zaboravljen.

Danas se slavi i u pop kulturi, jednako kao u naučnim krugovima. Postao je superheroj japanskog komičnog stripa, a u novom filmu Kristofera Nolana igra ga Dejvid Bouvi, navodi AP u reportaži povodom 150 godina rođenja ovog naučnika. (Beta)